سفره آمریکایی‌ها کوچک‌تر شد 

جنگی که از اواخر فوریه ۲۰۲۶ (۹اسفند ۱۴۰۴) با حمله نظامی آمریکایی_صهیونی علیه ایران آغاز شد، تنها به یک بحران ژئوپلیتیکی محدود نمانده بلکه آثار آن به‌صورت مستقیم وارد اقتصاد جهانی شده است. اگرچه آمریکا و اسرائیل تصور می‌کردند درگیری نظامی طی کمتر از یک پایان خواهد یافت و جمهوری اسلامی ایران را از سر راه خود برمی‌دارند، اما پایداری مردم و نیرو‌های مسلح ایران آنها را شکست دادند و دشمن به هیچ‌یک از اهدافش نرسید. این جنگ آسیب‌های به‌خصوص در بخش زیرساخت‌ها به کشورمان وارد کرد، اما با بسته شدن تنگه هرمز اقتصاد جهان را با چالش رکورد تورمی مواجه کرده است. 

طولانی شدن جنگ و اختلال در یکی از مهم‌ترین شریان‌های انرژی جهان یعنی تنگه هرمز، اقتصاد‌های بزرگ دنیا را با موجی از تورم، نااطمینانی و بحران هزینه‌های زندگی روبه‌رو کرده است. در این میان، اقتصاد آمریکا بیش از بسیاری از کشور‌ها تحت فشار قرار گرفته و داده‌های اقتصادی نشان می‌دهد جامعه آمریکایی بار دیگر با کابوس تورم بالا مواجه شده است؛ تورمی که این‌بار منشاء آن جنگ با ایران و شوک انرژی ناشی از مسدود شدن تنگه هرمز است. بسته شدن تنگه هرمز و اختلال در عبور بخش مهمی از نفت و گاز جهان، قیمت جهانی نفت را از محدوده ۷۰دلار به بالای ۱۰۰دلار رساند. این جهش زنجیره‌ای از افزایش قیمت‌ها از هزینه سوخت و حمل‌ونقل گرفته تا مواد غذایی، خدمات و کالا‌های مصرفی را در سراسر جهان ایجاد کرده است. اقتصاد آمریکا که هنوز به‌طور کامل از آثار تورم سال‌های گذشته فاصله نگرفته بود، اکنون دوباره با موج جدیدی از فشار‌های قیمتی روبه‌رو شده است. 

براساس داده‌های رسمی منتشرشده، نرخ تورم مصرف‌کننده آمریکا در ماه آوریل ۲۰۲۶ (دومین ماه جنگ) به ۸/۳ درصد رسید؛ رقمی که بالاترین سطح تورم سالانه از ماه می ۲۰۲۳ تاکنون محسوب می‌شود. این در حالی است که تورم در ماه مارس (ماه نخست جنگ رمضان) نیز به ۳/۳ درصد رسیده بود و روند صعودی قیمت‌ها از همان زمان آغاز شده بود. افزایش هزینه‌های انرژی، مواد غذایی، حمل‌ونقل و خدمات تفریحی باعث شده هزینه زندگی خانوار‌های آمریکایی به شکل محسوسی افزایش یابد؛ آن هم در آستانه فصل تابستان که معمولا مصرف سوخت و سفر در آمریکا رشد می‌کند. شاخص قیمت مصرف‌کننده ماه آوریل در مقایسه با ماه قبل از آن (مارس) ۶/۰ درصد افزایش یافت که نسبت به افزایش ۹/۰ درصدی ثبت شده در ماه مارس که بزرگ‌ترین افزایش ماهانه از ژوئن ۲۰۲۲ بود کاهش یافته است. 

بخش انرژی بیشترین سهم را در جهش تورمی آمریکا داشته است. داده‌ها نشان می‌دهد هزینه انرژی در ماه آوریل نسبت به مدت مشابه سال قبل ۹/۱۷ درصد افزایش یافته که بخش عمده آن ناشی از رشد ۴/۲۸ درصدی قیمت بنزین و جهش ۳/۵۴ درصدی نفت کوره در این ماه بوده است. همین مسأله باعث شده هزینه حمل‌ونقل، سفر‌های جاده‌ای و حتی قیمت بلیت هواپیما افزایش یابد. تحلیل‌ها نشان می‌دهد بیش از ۴۰درصد از رشد تورم آمریکا مستقیما ناشی از افزایش قیمت انرژی و پیامد‌های جنگ با ایران بوده است. 

در کنار انرژی، قیمت مواد غذایی نیز روندی افزایشی داشته است. شاخص قیمت خواربار در آمریکا در ماه آوریل ۷/۰ درصد رشد کرد که بیشترین افزایش از اوت ۲۰۲۲ محسوب می‌شود. قیمت گوشت گاو ۷/۲ درصد، قهوه ۲درصد و میوه و سبزیجات ۸/۱ درصد افزایش یافته است. کارشناسان هشدار می‌دهند اختلال در زنجیره تأمین جهانی و کمبود کود‌های شیمیایی می‌تواند در ماه‌های آینده فشار بیشتری بر قیمت مواد غذایی وارد کند. 

تورم در آمریکا اکنون دیگر تنها به انرژی محدود نیست و به سایر بخش‌های اقتصاد نیز سرایت کرده است. نرخ تورم مسکن به ۳/۳ درصد رسیده و خدمات حمل و نقل نیز ۳/۴ درصد افزایش قیمت را تجربه کرده‌اند. قیمت پوشاک ۲/۴ درصد رشد کرده و هزینه خدمات مختلف به‌ویژه در حوزه سفر و تفریح به‌شدت افزایش یافته است. همین موضوع باعث شده تورم پایه آمریکا که غذا و انرژی را حذف می‌کند، ماه آوریل به‌ترتیب ۴/۰ درصد در ماه و ۸/۲ درصد سال برسد؛ رقمی بالاتر از انتظارات بازار و بالاترین سطح از سپتامبر سال گذشته است. افزایش تورم در شرایطی رخ داده که رشد دستمزد‌ها نتوانسته همپای قیمت‌ها حرکت کند. اگرچه دستمزد‌ها در آوریل نسبت به سال قبل ۶/۳ درصد افزایش یافته، اما تورم از آن پیشی گرفته و در نتیجه قدرت خرید واقعی کارگران آمریکایی کاهش یافته است. آمار‌ها نشان می‌دهد متوسط دستمزد واقعی ساعتی در مقیاس ماهانه ۵/۰ درصد و در مقیاس سالانه ۳/۰ درصد افت کرده است. این مسأله فشار معیشتی بر خانوار‌های آمریکایی را تشدید کرده و نارضایتی اقتصادی را افزایش داده است. با این حال برای اولین بار در سه سال گذشته، افزایش تورم از رشد دستمزدها پیشی گرفته و فشار مالی بر خانوار‌ها را تشدید کرده است. 

نظرسنجی بلومبرگ از اقتصاددانان نیز نشان می‌دهد پیش‌بینی‌ها درباره تورم آمریکا به شکل محسوسی افزایش یافته است. براساس این نظرسنجی، تورم سالانه آمریکا در فصل دوم ۲۰۲۶ به حدود ۹/۳ درصد خواهد رسید که بالاتر از پیش‌بینی‌های قبلی است. تحلیلگران همچنین معتقدند تورم هسته نیز تا پایان سال بالاتر از ۳درصد باقی خواهد ماند. بدین معنا که افزایش قیمت‌ها دیگر صرفا به سوخت محدود نیست و به عمق اقتصاد آمریکا نفوذ کرده است. 

وعده‌های ترامپ محقق نشد 

گزارش‌های رسانه‌ای آمریکا نیز حاکی از افزایش نگرانی عمومی درباره وضعیت اقتصادی است. رویترز در گزارشی نوشت که موج تورمی ناشی از جنگ خاورمیانه اکنون به یکی از بزرگ‌ترین تهدیدات سیاسی برای دولت دونالد ترامپ و حزب جمهوری‌خواه تبدیل شده است. ترامپ در انتخابات ۲۰۲۴ بخش مهمی از آرای خود را با وعده مهار تورم به‌دست آورده بود، اما اکنون بسیاری از آمریکایی‌ها عملکرد اقتصادی دولت او را ناکارآمد می‌دانند و بسیاری او را عامل فشار‌های اقتصادی (مانند افزایش قیمت بنزین) می‌دانند. 

این خبرگزاری نوشت: اقتصاددانان هشدار می‌دهند اگر جنگ ادامه پیدا کند، اثرات ثانویه شوک انرژی به‌تدریج گسترده‌تر خواهد شد. افزایش هزینه حمل‌ونقل جاده‌ای، اختلال در زنجیره تأمین، رشد هزینه تولید و کاهش مصرف خانوار‌ها از جمله پیامد‌هایی است که می‌تواند اقتصاد آمریکا را وارد مرحله تازه‌ای از رکود تورمی کند. حتی خانوار‌های پردرآمد نیز ممکن است به‌دلیل افزایش هزینه‌ها، مخارج خود را کاهش دهند؛ موضوعی که می‌تواند رشد اقتصادی آمریکا را تحت تأثیر قرار دهد. رویترز تصریح کرد: افزایش‌های متوالی شاخص قیمت مصرف‌کننده، نشان‌دهنده جهش شدید هزینه‌های محصولات انرژی به‌دلیل جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران است و قیمت‌ها در ماه‌های پیش رو همچنان صعودی خواهند بود و دامنه آنها گسترده‌تر خواهد شد. 

استفان جونیو اقتصاددان ارشد بانک آمریکا در امور ایالات متحده نیز به شبکه ان‌سی‌بی‌ان می‌گوید: خانوار‌ها از وضعیت موجود رضایت نخواهند داشت. در آخر هفته، در زمان تردد با خودرو، حضور در فرودگاه‌ها یا خرید از فروشگاه‌ها، سطح بالایی از نارضایتی مشاهده می‌شود. 

هزینه‌های زندگی دغدغه اصلی آمریکایی‌ها 

همزمان شاخص اعتماد مصرف‌کننده در آمریکا سقوط کم‌سابقه‌ای را تجربه کرده است. با این حال بدبینی خانوار‌های آمریکایی نسبت به چشم‌انداز اقتصادی خود و کل آمریکا، با آمار‌های اقتصادی این کشور هم همخوانی دارد. نظرسنجی دانشگاه میشیگان نشان می‌دهد شاخص احساسات مصرف‌کننده در ماه می‌به ۸/۴۴ رسیده که پایین‌ترین سطح تاریخی این شاخص در ۵۰سال گذشته محسوب می‌شود. یعنی آمریکایی‌ها احساس بدتری دارند. این میزان حتی از دوران بحران نفتی دهه ۱۹۷۰، رکود بزرگ، حملات ۱۱سپتامبر و همه‌گیری کرونا و افزایش تورم پس از آن نیز پایین‌تر است. آمریکایی‌ها اکنون نسبت به آینده اقتصادی خود بدبین‌تر از هر زمان دیگری در چند دهه گذشته هستند. 

هزینه‌های زندگی همچنان دغدغه اصلی جامعه آمریکا باقی ماند به‌طوری که براساس این نظرسنجی، ۵۷درصد مصرف‌کنندگان اعلام کرده‌اند که افزایش قیمت‌ها در حال از بین بردن توان مالی آنهاست. انتظارات تورمی نیز در آمریکا به شکل محسوسی افزایش یافته است. انتظارات تورمی یک‌ساله از ۷/۴ درصد به ۸/۴ درصد رسیده و انتظارات بلندمدت پنج‌ساله نیز به ۹/۳ درصد افزایش یافته است که بسیار بالاتر از سطح پیش از آغاز جنگ محسوب می‌شود. انتظارات تورمی بلندمدت (پنج ساله) نیز از ۵/۳ درصد در آوریل به ۹/۳ درصد در ماه می‌افزایش یافت که نسبت به ۳/۳ درصد پیش از جنگ تحمیلی سوم علیه ایران (فوریه) افزایش یافته و بالاتر از بازه ۸/۲ تا ۲/۳ درصدی در سال ۲۰۲۴ است. 

موج جدید تورم در اقتصاد آمریکا 

افزایش نرخ تورم برای فدرال‌رزرو آمریکا به یک چالش جدی تبدیل شده است. بانک مرکزی آمریکا در حالی طی ماه‌های گذشته امیدوار بود بتواند به‌تدریج نرخ بهره را کاهش دهد که اکنون افزایش مجدد تورم، تمام معادلات سیاست‌گذاران پولی را بر هم زده است. بسیاری از اقتصاددانان معتقدند فدرال‌رزرو ناچار خواهد شد نرخ‌های بهره را برای مدت طولانی‌تری در سطوح بالا نگه‌دارد. حتی برخی تحلیل‌ها از احتمال ثابت ماندن نرخ بهره تا سال ۲۰۲۷ سخن می‌گویند. 

همچنین گزارش ثبات مالی فدرال‌رزرو نیز نسبت به تبعات ادامه جنگ هشدار داده است. بانک مرکزی آمریکا در گزارش خود تأکید کرد که تداوم جنگ با ایران و افزایش قیمت نفت می‌تواند موج تازه‌ای از تورم جهانی در آمریکا و سایر کشور‌ها ایجاد کرده و رشد اقتصادی را تضعیف کند. حدود سه‌چهارم شرکت‌کنندگان در نظرسنجی فدرال‌رزرو، تنش‌های ژئوپلیتیک را بزرگ‌ترین تهدید برای ثبات مالی جهان دانسته‌اند و ۷۰درصد نیز شوک نفتی ناشی از جنگ رمضان را عامل اصلی نگرانی معرفی کرده‌اند. 

اکنون اقتصاد آمریکا در نقطه‌ای قرار گرفته که همزمان با تورم بالا، کاهش قدرت خرید، افت اعتماد مصرف‌کنندگان و نااطمینانی نسبت به آینده مواجه است. اگر بحران تنگه هرمز و جنگ خاورمیانه ادامه یابد، فشار‌های تورمی می‌تواند وارد مرحله تازه‌ای شود و نه‌تنها اقتصاد آمریکا بلکه کل اقتصاد جهانی را با چالش‌های عمیق‌تری روبه‌رو کند.